طراحی روشنایی و نورپردازی

در برخی موارد معماران ساختمانی و طراحان دکوراسون داخلی بدون تخصص داشتن در زمینه نورپردازی و طراحی روشنایی ، برای خانه و ساختمان نظرات روشنایی و نورپردازی خود را به کارفرما یا صاحب خانه تحمیل می کنند. طراحی روشنایی و نورپردازی نیاز به دانش و تخصص دارد!!!!

طراحی روشنایی با کل طراحی ساختمان نیز هماهنگ و کارآمد شده است و ساختمان های مدرن و زیبا ، قبل از احداث ساختمان نسبت به تهیه طرح توجیهی روشنایی و نورپردازی ساختمان اقدام می نمایند. در ابتدای فرآیند طراحی کلی ساختمان ، نقشه اولیه به تیم طراحی روشنایی و نورپردازی نیز داده می شود تا تغییرات و نظرات این تیم نیز بر روی نقشه اعمال شود.

بیشترین عوامل موثر بر الزامات طراحی روشنایی به بخش معماری تعلق دارد. در طراحی روشنایی و نورپردازی ساختمان ، ارتفاع سقف ، رنگ دیوار ، در دسترس بودن نور روز ، زاویه های فضا و جهت گیری معماری در جنوب یا شمال ، مهم و تاثیر گذار می باشد. سیستم های روشنایی باید فرم ها و سطوح معماری را به صورت یکپارچه روشن کنند و بستگی به کار تعریف شده در هر فضا ، مقدار کیفیت و کمیت نور در آن فضا طراحی شود.

مراحل طراحی روشنایی و انواع نورپردازی در ساختمان

کاربرد فضای مورد نظر برای طراحی روشنایی

در ایجاد طراحی روشنایی نور ، دانستن کاربرد آن فضا برای استفاده است. طراح روشنایی و نور می تواند مقدار نور ، کیفیت نور ، روشنایی و جهت را تعیین کند.در طراحی سیستم روشنایی اطمینان حاصل شود که نور مناسب و کافی برای استفاده در فضا با توجه به کاربرد آن فضا ، ساطع و تولید شود. همچنین علاوه بر توزیع نور در فضای عمومی ، روشنایی یک محدوده و مکان خاصی نیز به طور هدفمند نورپردازی شود. به طور مثال گالری ها و نمایشگاه های هنری ، با استفاده از نورپردازی عمومی یک نور عمومی را ساطع و در فضا یا سالن پخش می کنند. سپس هر آیتم یا بخش مانند تابلو ، به صورت مجزا با نور خاص و هدفمنی نورپردازی و نورانی می شود. در ادامه انواع فضاهایی متنوع که طراحی روشنایی در آنها مستلزم رعایت نکات خاص آن فضا می باشد معرفی می گردد:

  • طراحی نورپردازی نمای ساختمان
  • نورپردازی خیابان های مهم در شهر
  • طراحی نورپردازی داخلی ساختمان
  • نورپردازی باغ و باغچه
  • طراحی روشنایی ساختمان
  • نورپردازی آشپزخانه
  • طراحی روشنایی و نورپردازی اداره ها
  • نورپردازی آبنما
  • نورپردازی سقف
  • طراحی روشنایی مغازه
  • طراحی روشنایی سوله

استاندارد های روشنایی در نورپردازی

در طراحی روشنایی و نورپردازی ، اطلاع از استاندار های روشنایی برای فضا های مختلف می باشد.پس از تعیین کاربرد فضا ، مقدار لوکس یا نور مورد نیاز در آن فضا بر طبق استاندار ها انتخاب و مشخص می شوند. روشنایی عمومی یک سطح نور یکنواخت را در فضا پخش می کند و روشنایی محلی یا هدفمند ، به محل مورد نظر نوری با مشخصات دمایی و رنگ و شدت انتخابی می تابد. روشنایی موضعی ، که به نام روشنایی مادون قرمز نامیده می شود ، برای ارائه نور به یک منطقه خاص ، استفاده می شود.

شبیه سازی فضا در نرم افزار طراحی روشنایی

هنگامی که یک شئ را از یک نقطه نوری روشن می کنیم ، نور کلیدی نامیده می شود. خطوط هدفمند نور باعث ایجاد سایه در طرف دیگر جسم می شوند. برای بهتر دیده شدن جسم از روبرو ، باید منبع نور کلیدی را در زاویه 45 درجه قرار دهیم. همچنین اثر گذاری نور بر روی جسم از روبرو با استفاده از زاویه پرتو نور تابیده شده ، ایجاد می شود. برای زمانی که لازم باشد سایه ی نور کلیدی حذف شود ، از جهت مخالف به جسم  مورد نظر نور می تابد تا یک پخش نور بدون سایه ایجاد شود. در طراحی روشنایی بخش ها ، ارتفاع ها بر اساس برنامه های روزانه و نوع فعالیت ، مبلمان ، مصالح و مواد سقف و دیوار برای ایجاد یک تعادل در مکان در نظر گرفته می شود. استفاده از نرم افزار های شبیه سازی در طراحی روشنایی مانند DIALUX ، بسیار می تواند در محاسبات روشنایی و نورپردازی به طراح کمک کند. سیستم هوشمند نورپردازی DMX نیز با قابلیت های لامپ ال ای دی سازگار می باشد و استفاده از این نوع چراغ ها باعث کنترل بیشتر در سیستم روشنایی می شود.

انواع نورپردازی در فضا های مختلف

در طراحی روشنایی رنگ نور چراغ یک عنصر بسیار ظریف و قدرتمند در خلق و خوی یک فضا است. برای اینکه چگونگی تعادل رنگ در نظر گرفته شود ، باید کاربرد فعالیت مکان یا فضا را در محاسبات روشنایی لحاظ نماییم. مهم است که تعادل رنگ برای فضا های عمومی رعایت شود تا نور خشن و خیره به نظر نرسد ، همچنین مواد و رنگ سقف و دیوار های فضا در طراحی روشنایی بسیار مهم می باشند. به طور مثال در فضای نمایشگاهی کتابخانه سیاتل ، دیوار های بازتابی و سقف قرمز روشن کار شده است که فضا را به صورت چشمگیری دراماتیک و تاثیر گذار می نماید.

بر روی دیوارها و یا بر روی سطوح صاف، می توان نوع و زاویه نور را تحت تاثیر قرار داد و اثرات متفاوتی ایجاد کرد. به طور مثال در یک دیوار آجری با یک بافت خشن می توان سطح را با نور پرتابی و تیز روشن نمود ، به این معنی که نور می تواند سطح آجری را در یک زاویه با خطای دید برجسته نمایان کند و در این مورد ، منبع نور یا لامپ ، نزدیک به دیوار نصب می شود. برای نورپردازی دیوار یا نمای ساختمان که سنگ صاف و سیقلی در آن کار شده است، می توان بر این صاف بودن با توزیع و پخش نور صحیح تاکید کرد و نور را با یک زاویه ای گسترده تر و ملایم ساطع کرد. با استفاده از چراغ وال واشر نور هدفمند و قابل هدایت با پخش نور گسترده و طولی انجام می گیرد و همچنین با استفاده از چراغ دفنی می توان نوری خشن و تیز بر روی سطوح برجسته نمایان کرد.

تخاب استراتژی یا ترکیبی از استراتژی ها در طراحی روشنایی به نحوه استفاده و کاربرد فضا بستگی دارد. در محيط  مغازه یا خرده فروشی، مطلوب است که چراغ ها و پروژکتور های قوی استفاده شود تا کالاهای کليدی را برجسته و تحسين نمايد، در حالي که در اداره و دفتر ، تمرکز و تاکید نور برای چشم خسته کننده است و پخش نور یکنواخت با توزیع مناسب کارآمدتر می باشد. نور پرتابی و خیره در یک رستوران صمیمی می تواند به خوبی بطری های نوشیدنی را برجسته و جذاب نمایش دهد و همچنین زرق و برق در روشنایی برای رستوران ها و هتل ها مناسب و متناسب خلق و خوی فضا می باشد. اما زرق و برق در خانه و محل استراحت اصلا توصیه نمی گردد و بعد از مدتی خستگی برای افراد و ساکنان به وجود می آورد.